Que é unha charca?

O que é unha charca?

As charcas son masas de auga parada ou de corrente moi reducida, de carácter permanente ou temporal, de tamaño superior a unha poza (pequena masa de auga efémera, que normalmente é posible atravesar con un só paso) e inferior a un lago (masa de auga con máis de 1 hectárea (ha.) de superficie e unha profundidade que non permite a súa estratificación). A duración das charcas pode ser moi variable en consonancia co clima e a xeoloxía do local, pero para os obxectivos deste proxecto considerase que deberán ter unha duración mínima de catro meses.

Non existe unha definición universal sobre o termo charca, unha vez que en cada país, e incluso dentro do mesmo país, as definicións poden variar (por exemplo, no Reino Unido considéranse como charcas masas de auga de ata 2 hectáreas).

As charcas diferéncianse dos lagos e das lagoas pola súa baixa profundidade, penetración total da luz na auga, posibilidade de presenza de plantas en toda a súa área e ausencia de control da temperatura da auga e de formación de ondas.

Os lagos son masas de auga de dimensións moito maiores e permanentes. Actualmente, non se forman lagos novos, dado que, os lagos existentes hoxe en día foran formados por fenómenos xeolóxicos que ocorreran hai moito tempo atrás.

As charcas poden ser formados a través de procesos naturais, xeolóxicos ou ecolóxicos, ou, máis vulgarmente, como resultado de actividades humanas, intencionais ou non. Estas depresións no terreo forman charcas cando conseguen reter unha cantidade suficiente de auga da choiva ou proveniente de augas subterráneas próximas á superficie.

Moitas plantas e animais evolucionaran desde hai millóns de anos no sentido de que se adaptaron ás condicións de supervivencia particulares das charcas, sendo actualmente dependentes  deste tipo de hábitat para a súa supervivencia.

As charcas son ecosistemas fráxiles e inestables, unha vez que, debido ás súas reducidas dimensións e volume de auga, pequenas alteracións do medio ou do réxime de chuvias poden orixinar grandes fluctuacións ou cambios ecolóxicos.

As charcas poden presentar niveis de biodiversidade moi superiores cando comparados con grandes masas de auga, como lagos e lagoas, podendo mesmo considerarse hotspots de biodiversidade en termos locais.

Globalmente existen aproximadamente 300 millóns de masas de auga de dimensións de ata 10 hectáreas, contra cerca de 5 millóns de lagos.

Charcas temporais mediterráneas

 

As Charcas Temporais Mediterráneas son charcas de rexións quentes, nos cales existe unha alternancia anual entre unha fase seca (nos meses máis áridos) e unha fase inundada (nos meses con maior pluviosidade).

 

As comunidades biolóxicas destes hábitats desenvolveran estratexias adaptativas extremas à alternancia entre períodos secos e alagados, tales como formas de resistencia à seca ou a capacidade eficaz de migración para outros lugares. Como resultado, as especies presentes presentan características únicas e son frecuentemente raras ou exclusivas destes medios.

 

Por exemplo, a vexetación colonizadora de charcas temporais mediterráneas teñen unha composición florística moi particular, dominada principalmente por plantas anuais e herbáceas perennes que aparecen durante o Inverno e Primavera e que producen un grande número de sementes que sobrevive aos períodos de seca. Moitas especies de micro e macrocrustaceos producen ovos de latencia cunha casca dura capaz de resistir no fundo da charca seca durante todo o Verán.

 

Debido à súa fraxilidade, singularidade e riqueza ecolóxica, as charcas temporais mediterráneos están inscritos no Anexo I da Directiva Hábitats como hábitats prioritarios en termos de conservación (hábitat 3170), o que prohibe por lei a súa destrución e esixe a designación de Zonas Especiais de Conservación (ZEC) para garantir a súa preservación. A pesar diso, a realidade mostra unha regresión xeneralizada destes hábitats en todo o Mediterráneo.

 

Estrutura de unha charca

Estrutura de um Charco

Figura 1. Representación da estrutura dunha charca (em corte transversal).

 

Zona de alagamento: O nivel de auga das charcas está suxeito a variacións frecuentes e de grande intensidade. En invernos chuviosos, o nivel da auga pode subir moi por riba do seu nivel normal, provocando o alagamento da área circundante. Esta zona alagada está caracterizada por ter herbas anuais, que nacen para baixar o nivel da auga, e soportan tanto o alagamento invernal como a seca do verán, mas está xeralmente desprovista de plantas que non aguantan ben o encharcamento prolongado, como os piñeiros ou os carballos.

 

Marxes: A marxe dunha charca está definida polo límite entre a terra firme e a área inundada do charco. Aínda que a marxe se descoloque de acordo coas variacións do nivel da auga, é nesta zona de interface onde se reproducen a maioría das plantas emerxentes. A inclinación do marxe é unha característica determinante para a biodiversidade da charca, sendo tanto máis rica canto menor sexa a súa inclinación. Os marxes con inclinación suave facilitan tamén a entrada e a saída de animais na charca.

 

Zona de auga pouco profunda: A maioría das especies presentes en charcas vive en zonas onde a auga ten frecuentemente menos de 10 cm de profundidade. Estas zonas poden ser favorecidas pola existencia de marxes de declive suave e irregularidade da topografía do fundo do charca.

 

Zona de auga profunda: Esta é a zona máis profunda e alagada durante máis tempo da charca, sendo a zona onde se encontran máis plantas subacuáticas. Xeralmente pensase que as áreas de auga profunda son unha compoñente esencial para o suceso da vida salvaxe da charca. Namentres, esta zona de auga profunda é un hábitat especializado e ten unha biodiversidade reducida

 

Fondo de charca (bentos): O fondo da charca é moi importante porque alberga unha grande variedade de microorganismos, invertebrados e plantas, servindo tamén de lugar de posicionamento para diversas especies. En charcas temporais é onde se encontran, durante a época seca, as formas de resistencia dos organismos adaptados a este tipo de charca, que só eclosionan cando a recarga da charca se enche de novo. A eliminación do fondo da charca incluso dos permanentes, é altamente desaconsellada

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *